Diz Protezi Bursa | Tam ve Kısmi Diz Endoprotezi

İleri evre diz osteoartritinde protez kararı, ameliyat öncesi hazırlık ve haftalar süren rehabilitasyon — Bursa'da bir ortopedi uzmanının kliniğinden bakış.

Diz protezi ameliyatı, Türkiye'de yılda on binlerce kez uygulanan ve hasta yaşam kalitesini belirgin biçimde etkileyebilen bir cerrahi seçenektir. Ne var ki bu karar bir gecede verilmez. İleri evre diz osteoartriti (gonartroz) tanısıyla başvuran hastaların önemli bir kısmı, daha önce ağrı kesici, fizik tedavi, kortizon ya da hidrojel enjeksiyonu gibi konservatif tedavileri denemiş oluyor. Protez gündeme geldiğinde temel soru şudur: bu seçenek artık gerçekten gerekli mi, yoksa daha bekleyebilir miyim? Bursa genelinde, özellikle 60 yaş üstü hasta grubunda diz protezi değerlendirmesi gün geçtikçe daha sık başvuru sebebi haline geliyor.

Diz osteoartriti neden protez gerektirebilir?

Diz ekleminde kıkırdak, yıllar içinde aşırı yük, travma, obezite veya genetik yatkınlık gibi nedenlerle aşınır. Bu süreç, eklem aralığının daralması, kemik kistlerinin oluşması ve ağrıyla seyreden bir tabloya dönüşür. Erken ve orta evrelerde ameliyatsız tedaviler yeterli olabilirken, ileri evre osteoartritte (kemik-kemiğe temas, belirgin deformite, gece ağrısı) protez seçeneği gündeme gelir. Karar, sadece röntgen bulgusuna değil; hastanın ağrı şiddeti, yürüme mesafesi, gece uykusu, eşlik eden hastalıklar ve beklentilerine göre verilir.

Ameliyat öncesi hazırlık — 5 başlık

  • Tam tıbbi değerlendirme: Kalp, akciğer ve metabolik durum için anestezi konsültasyonu; kronik hastalık takipleri ile uyumlu plan.
  • İlaç düzenlemesi: Kan sulandırıcı ve bazı antiagreganların ameliyat öncesi belirli süre kesilmesi; kortizon ve immünosüpresan ilaçların yeniden değerlendirilmesi.
  • Diş ve enfeksiyon taraması: Aktif diş apsesi veya idrar yolu enfeksiyonunun protez yerleşim riskini azaltmak için önceden tedavisi.
  • Ev hazırlığı: Düşme riskini azaltacak düzenlemeler, halı kenarları, banyoda tutamaklar, walker için yeterli alan planlaması.
  • Rehabilitasyon planı: Ameliyat öncesi quad kası güçlendirme egzersizleri (prehabilitasyon) iyileşme sürecini hızlandırabilir.

Tam protez mi, kısmi protez mi?

Diz osteoartriti her zaman tüm eklem kompartmanlarını eşit etkilemez. Yalnızca iç (medial) veya dış (lateral) kompartmanın belirgin yıprandığı, bağ yapıları sağlam, dizilim problemi sınırlı hastalarda kısmi (parsiyel) diz protezi bir seçenek olabilir. Üç kompartmanın da ileri etkilendiği, bağ instabilitesi ya da belirgin deformite bulunan vakalarda ise tam (total) diz protezi tercih edilir. İki seçeneğin avantajları ve sınırları her hasta için ayrı değerlendirilir; standart bir cevap yoktur.

Kısmi protez, daha küçük insizyon ve görece daha hızlı iyileşme avantajı sunabilirken; aday seçimi titizlik gerektirir. Total protez ise teknik olgunluğu yüksek, uzun dönem sonuçları geniş literatürle desteklenen bir seçenektir.

Rehabilitasyon süreci: hafta hafta

  • Hafta 1: Hastanede erken hareketlendirme, destekli yürüyüş, soğuk uygulama, ağrı yönetimi.
  • Hafta 2-4: Walker veya koltuk değneği ile ev içi mobilizasyon, fizik tedavi yönlendirmesi, eklem hareket açıklığı egzersizleri.
  • Hafta 4-8: Yardımcı destek azaltılması, güçlendirme egzersizleri, denge çalışmaları.
  • Hafta 8-12: Günlük aktivitelere büyük ölçüde dönüş, düşük etkili sporlar (yürüyüş, bisiklet, yüzme) kademeli olarak başlatılır.

Bu süreç bireysel değişkenlik gösterir; yaş, kas durumu, eşlik eden hastalıklar ve hasta uyumu son derece belirleyicidir.

Klinikten bir vaka örneği

Bursa Mudanya'dan 65 yaşında bir hasta, sekiz yıl boyunca farklı tedaviler denemesine rağmen son altı ayda günlük 100 metrenin üzerinde yürüyemez hale geldi. Çekilen röntgenlerde ileri gonartroz saptanan hastaya, anestezi onayının ardından tam diz protezi planlandı. Altıncı haftadan itibaren tek koltuk değneğiyle yürüyebilen hasta, üçüncü ayın sonunda kısa mesafe yürüyüşlere ve hafif bahçe işlerine geri döndü. Başlangıçtaki hedef "ağrısız yürümek"ti ve bu karşılandı; her hastada bu ölçekte sonuç elde edilemeyebilir.

Beklentiler ve sınırlar

Diz protezi ağrıyı belirgin azaltmak ve fonksiyonu yeniden kazandırmak için planlanan bir cerrahidir; ancak sportif yüksek performans, çömelme veya bağdaş kurma gibi aşırı hareketler her hastada elde edilemeyebilir. Hekim-hasta iletişiminde gerçekçi beklenti çerçevesi kurmak, sonuç memnuniyetinin en önemli bileşenidir. Daha ayrıntılı hekim notlarına ozguroktaynar.com diz protezi sayfası üzerinden ulaşılabilir.